Podstawowa część hasła zaczerpnięta została z artykułu w Wikipedii - polskiej encyklopedii internetowej.
Spis treści |
Proste wzory można zawsze przedstawić w formacie: R=U/I. Można jeszcze stosować składnię:
U
R= ---
I
Kolejnym obejściem problemu mogłoby być przesłanie wzoru jako obrazka. Można też skorzystać z języka MathML (jest oparty o XML) ale wymaga instalowania plugina do przeglądarki internetowej.
LaTeX to zestaw makr na system składania tekstów TeX. Jego najmocniejszą stroną jest to, że bez odrywania palców od klawiatury można złożyć naprawdę skomplikowane wzory, np.
<math>\iiint{}U_{H}=\frac{IB}{hnq}\not=R_{H}\cdot\frac{IB}{h^{e\cos}} h ^{\sin} _7 \not=\sum_{n=\infty}^k{A\over{({b\over z}+q)}W}v\Omega \pi</math>
Jedynym ograniczeniem przy tworzeniu wzorów jest Wasza wyobraźnia. Potestujcie, najwyżej parser wyrzuci, że nie zna tego symbolu.
Aby wstawić jakikolwiek wzór należy napisać:
Aby wstawić taki tekst, lub jakiś znacznik HTML, który nie będzie interpretowany podaj:
Przykład wzoru z prawa Ohma
Są na to 2 sposoby:
Wybór sposobu należy do was.
Co da w wyniku: <math>R=\frac{U}{I}</math>
Lepsze wyniki daje wycentrowanie wzoru:
<center><math>R=\frac{U}{I}</math></center>
Uwaga: w tekście lepiej wykorzystać liczba<sub>indeks</sub>.
Uwaga: w tekście lepiej wykorzystać liczba<sup>indeks</sup>.
Uwaga: nie ma znaczenia kolejność indeksowania.
Najprościej mówiąc: "klamerka otwierająca" to co ma być na jednej wysokości "klamerka zamykająca". Takie grupowania można zagnieżdżać niemal w nieskończoność. Lecz w takich nawiasach łatwo się zgubić.
tak więc: a^{x \cos \varphi}_1 da: <math>a^{x \cos \varphi}_1</math>
7^{x_1^2 \cos \varphi} da: <math>7^{x_1^2 \cos \varphi}</math>
x^{x^{x^{x^{1}_{2}}_{x^{3}_{4}}}_{x^{x^{5}_{6}}_{x^{7}_{8}}}}_{x^{x^{x^{9}_{10}} _{x^{11}_{12}}}_{x^{x^{13}_{14}}_{x^{15}_{16}}}}
I tak dalej w nieskończoność. Oczywiście, można pominąć któryś z indeksów.
Niektóre znaki mimo iż zostały wstawione do tekstu, nie są wyświetlane po złożeniu. Są to tzw. znaki specjalne, a należą do nich:
Skrypt parsujący pozwala dla wygody pominąć \ przed % i $.
W prostych przypadkach nawiasy wystarczy po prostu wpisać. Jednak przy otaczaniu nawiasami wysokich elementów (np. ułamków) może to wyglądać nieelegancko. Należy wtedy użyć poleceń \left i \right w następujący sposób:
( \frac {a}{b} ) <math>( \frac {a}{b} )</math>
\left( \frac {a}{b} \right) <math>\left( \frac {a}{b} \right)</math>
Można stosować oczywiście także nawiasy "[" i "{", pamiętając jednak o tym że nawias "{" jest znakiem specjalnym i musi być poprzedzony przez "\" jeśli ma być wyświetlony. Każdej komendzie \left musi odpowiadać \right. Jeżeli chcesz wstawić tylko jeden nawias powinieneś użyć komendy \left. lub \right. (z kropką) w miejscu brakującego nawiasu:
n = \left \{ \frac{a}{b} \right. <math>n = \left \{ \frac{a}{b} \right.</math>
LaTeX posiada wiele symboli matematycznych. Kilka z nich:
<math>{\alpha}</math> \alpha <math>{\Alpha}</math> \Alpha <math>{\beta}</math> \beta <math>{\varphi}</math> \varphi <math>{\phi}</math> \phi <math>{\pi}</math> \pi
Wstawienie symbolu wykonuje się poprzez poprzedzenie ich nazwy odwróconym ukośnikiem. Uwaga: w LaTeX-u rozróżniane są wielkie i małe litery.
Można też bezpośrednio w tekście (bez math) używać encji HTML, np. α (α)
W LATEXu litery, standardowo oznaczające zmienne, składane są kursywą. Ciąg liter najczęściej oznacza po prostu iloczyn: <math>abx\;</math>. Aby nazwy funkcji i operatorów odróżniały się od nazw zmiennych, zapisuje się się je pismem prostym. LATEX ma wbudowany słownik takich symboli – nazw funkcji. Wystarczy wpisać właściwy symbol (poprzedzony znakiem \), by uzyskać odpowiednią nazwę. W przypadku funkcji niestandardowych (np. używanego w Polsce oznaczenia tg na funkcję "tangens", różnego od przyjętego w świecie anglojęzycznym i znanego LATEXowi symbolu tan) mozna wewnątrz wzoru użyć zapisu \operatorname{}, oznaczającego wyróżniony ciąg liter jako nazwę funkcji. Niektóre symbole rozwijają się w złożone struktury – tak np. działa symbol \pmod, wykorzystywany w zapisie kongruencji lub \sqrt, symbol pierwiastka.
| obiekt | zapis | wygląd |
|---|---|---|
| funkcje standardowe (dobrze) | \sin t + \ln y \sgn z | <math>\sin t + \ln y \sgn z</math> |
| <math>\sin t + \ln y \sgn z\;</math> | ||
| funkcje standardowe (źle) | sin t + ln y sgn z | <math>sin t + ln y sgn z</math> |
| <math>sin t + ln y sgn z\;</math> | ||
| funkcje niestandardowe (dobrze) | \operatorname{tg}x | <math>\operatorname{tg}x</math> |
| funkcje niestandardowe (źle) | \tg x | |
| kongruencje | W(x)\equiv 0 \pmod p | <math>W(x)\equiv 0 \pmod p</math> |
| x\equiv 0 \pmod{k+1} | <math>x\equiv 0 \pmod{k+1}</math> | |
| pierwiastki | \sqrt x+2 | <math>\sqrt x+2</math> |
| \sqrt{x+2} | <math>\sqrt{x+2}</math> | |
| \sqrt[3]{x+2} | <math>\sqrt[3]{x+2}</math> | |
| \sqrt[a+3]{x+2} | <math>\sqrt[a+3]{x+2}</math> |
Aby wstawić znak =, wiadomo co zrobić, ale wstawienie <math>\not =</math> nie jest takie proste na pierwszy rzut oka. Wszystkie symbole przekreślone uzyskuje się przez poprzedzenie \not. Wtedy: <math>\not = \not + \not a \not < \not .</math>
Próba skreślenia: '=, +, a, .' nie dałay zadowalającegoy efektu wizualnego, lecz wszystkie zostały przekreślone.
W taki sam sposób uzyskujemy przekreślenie wymienionych niżej symboli:
<math>\leq</math>\leq <math>\geq</math>\geq <math>\in</math>\in <math>\approx</math>\approx <math>\ni</math>\ni <math>\in</math>\in <math>\sim</math>\sim <math>\simeq</math>\simeq <math>\subset</math>\subset <math>\subseteq</math>\subseteq <math>\supset</math>\supset <math>\supseteq</math>\supseteq
<math>\infty</math>\infty <math>\cdot</math>\cdot <math>\times</math>\times <math>\star</math>\star <math>\circ</math>\circ <math>\bullet</math>\bullet <math>\cap</math>\cap <math>\cup</math>\cup <math>\vee</math>\vee <math>\wedge</math>\wedge <math>\pm</math>\pm <math>\mp</math>\mp <math>\oplus</math>\oplus
<math>\dots</math>\dots -- kropki przy wyliczeniach <math>\cdots</math>\cdots -- kropki przy sumie, różnicy...
W tekście można to samo osiągnąć przy pomocy encji HTML.
Pogrubienie \mathbf{A} <math>\mathbf{A}</math>
Pierwiastki kwadratowe wstawiamy w następujący sposób: c=\sqrt{a^2 + b^2} <math>c=\sqrt{a^2 + b^2}</math>
Natomiast te o innych stopniach: a=\sqrt[3]{1/2} <math>\sqrt[3]{1/2}</math>
Suma \sum_{i=1}^n <math>\sum_{i=1}^n</math>
Iloczyn \prod_{i=1}^n <math>\prod_{i=1}^n</math>
Całka \int <math>\int^a_b</math> \iint <math>\iint^a_b</math> (podwójna całka)
Implikacja p\Rightarrow q <math>p\Rightarrow q</math>
Kwantyfikatory \forall x\exists y <math>\forall x\exists y</math>
| ułamek | {3 \over 7} | <math>{3 \over 7}</math> |
| \frac{3}{7} | <math>\frac{3}{7}</math> | |
| ułamek "pomniejszony" | \begin{matrix}\frac{3}{7}\end{matrix} | <math>\begin{matrix}\frac{3}{7}\end{matrix}</math> |
| ułamek łańcuchowy | \frac{1}{2+\frac{3}{4+\frac{5}{6+\cdots}}} | <math>\frac{1}{2+\frac{3}{4+\frac{5}{6+\cdots}}}</math> |
| \cfrac{1}{2+\cfrac{3}{4+\cfrac{5}{6+\cdots}}} | <math>\cfrac{1}{2+\cfrac{3}{4+\cfrac{5}{6+\cdots}}}</math> | |
| wektor | \vec{v} | <math>\vec{v}</math> |
| współczynnik Newtona | {n \choose k} | <math>{n \choose k}</math> |
| niewiadomoco | {3 \atop 7} | <math>{3 \atop 7}</math> |
| macierze, wyznaczniki | \begin{matrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{matrix} | <math>\begin{matrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{matrix}</math> |
| \begin{vmatrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{vmatrix} | <math>\begin{vmatrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{vmatrix}</math> | |
| \begin{Vmatrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{Vmatrix} | <math>\begin{Vmatrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{Vmatrix}</math> | |
| \begin{bmatrix} 0 & \cdots & 0 \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & \cdots & 0\end{bmatrix} | <math>\begin{bmatrix} 0 & \cdots & 0 \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & \cdots & 0\end{bmatrix}</math> | |
| \begin{Bmatrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{Bmatrix} | <math>\begin{Bmatrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{Bmatrix}</math> | |
| \begin{pmatrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{pmatrix} | <math>\begin{pmatrix} x+1 & y^* \\ z & v - 1 \end{pmatrix}</math> |
Uwaga:
<math>\mathbb{BT}</math> \mathbb{BT}
Czcionką tą można tylko złożyć tekst pisany wielkimi literami.
\lim_{n \to \infty} a_n
<math>\lim_{n \to \infty} a_n</math>
\spadesuit <math>\spadesuit</math>
\heartsuit <math>\heartsuit</math>
\diamondsuit <math>\diamondsuit</math>
\clubsuit <math>\clubsuit</math>
Można też encje HTML:
♠ (♠)
♥ (♥)
♦ (♦)
♣ (♣)
Ale większość przeglądarek nie ma odpowiednich fontów.
Czasem zachodzi potrzeba użycia jakiejś innej czcionki (y + 1 jest tekstem dodatkowym aby można było całość porównać)
<math>y + 1 \mathrm{ABab12}</math> y + 1 \mathrm{ABab12}
<math>y + 1 \mathcal{ABab12}</math> y + 1 \mathcal{ABab12}
<math>y + 1 \mathfrak{ABab12}</math> y + 1 \mathfrak{ABab12}
<math>y + 1 \mathbb{ABab12}</math> y + 1 \mathbb{ABab12}
Formatowanie tekstu na Wikipedii
W zasobach internetu można znaleźć więcej informacji, np.:
Edycja bardziej złożonych wzorów chemicznych nie jest możliwa w ramach mechanizmu wiki. Tworzenie ładnie i profesjonalnie wyglądających wzorów chemicznych wymaga zainstalowania specjalnego programu do ich rysowania. Większość z nich (ChemWindow, ChemScetch, ChemDraw) jest płatna, istnieje na szczęście jeden i to całkiem dobry program bezpłatny do edycji wzorów chemicznych. Nazywa się ISIS/DRAW. Można go bepłatnie pobrać ze strony firmy MDL:
Dobra instrukcja jego obsługi po polsku jest na stronie:
http://www.republika.pl/nkuznik/
Po wykonaniu w tym programie odpowiedniego wzoru związku, czy schematu reakcji, należy zapisać to w formacie PNG, przesłać na serwer wiki, korzystając ze strony Specjalna:upload i odpowiednio zalinkować w tekście artykułu.
Zobacz też: LaTeX w MediaWiki